Menu

ΑΤΟΠΙΑ
Του Ιωάννη Χανιωτάκη- Δερματολόγου*

Η ατοπία είναι μια κατάσταση που εμφανίζεται κυρίως στην βρεφική- παιδική ηλικία

επηρεάζοντας περίπου το 30% των βρεφών σε ένα μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό. Σταδιακά η ατοπία εξασθενεί με την πάροδο της ηλικίας κι έτσι μόνο το 10% των ατοπικών παιδιών θα εξακολουθήσουν να πάσχουν από ατοπία και ως ενήλικες.

Πολλές φορές οι γονείς ακούν για τα παιδιά τους τον όρο ατοπία ή ατοπική δερματίτιδα, ένας όρος μάλλον παράξενος και ακατανόητος που συνήθως μπερδεύει παρά εξηγεί.

Τι ακριβώς είναι η ατοπία; Απλοποιώντας τα πράγματα για να γίνουν κατανοητά, θα λέγαμε ότι η ατοπία είναι ο συνδυασμός δύο παραμέτρων. Αφ ενός ένα ευαίσθητο αμυντικό σύστημα στο δέρμα. Δηλαδή το δέρμα κοκκινίζει ευκολότερα και αντιδρά περισσότερο σε ερεθιστικούς παράγοντες του περιβάλλοντος. Ένα τσίμπημα ενός κουνουπιού λόγου χάριν, θα προκαλέσει ένα μεγαλύτερο σπυράκι σε σχέση μ’ ένα φυσιολογικό άτομο.

Ο δεύτερος παράγοντας στην ατοπία είναι η ξηροδερμία. Για να γίνει αντιληπτή η αιτία της ξηροδερμίας, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι το δέρμα μας είναι γεμάτο με πολυάριθμους αδένες που ονομάζονται σμηγματογόνοι αδένες, και παράγουν συνεχώς μια λιπαρή ουσία που λέγεται σμήγμα. Αυτή η λιπαρή ουσία απλώνεται στην επιφάνεια της επιδερμίδας δημιουργώντας μια λεπτή στιβάδα. Αυτή η στιβάδα αφ’ ενός διατηρεί τα κύτταρα της επιδερμίδας μαλακά και ελαστικά και αφ’ ετέρου προστατεύει την επιδερμίδα από τυχόν ερεθιστικές ουσίες του περιβάλλοντος (σκόνες, μικρόβια, κλπ). Λειτουργεί δηλαδή ως φραγμός και γι’ αυτό έχει πάρει την ονομασία «λιποεπιδερμιδικός φραγμός».  Στα ατοπικά άτομα η παραγωγή αυτού του λίπους υπολείπεται τόσο σε ποσότητα όσο και σε ποιότητα. Παράγεται δηλαδή και λιγότερο λίπος και κακής σύστασης με αποτέλεσμα η επιδερμίδα να αφυδατώνεται και να χάνει την ελαστικότητά της και να δημιουργούνται μικροσκοπικές ρωγμές στην επιφάνειά της.

Συνδυάζοντας τις δύο αυτές παραμέτρους (ευαισθησία – ξηροδερμία), εύκολα μπορούμε να αντιληφθούμε την εικόνα αλλά και την συμπεριφορά του ατοπικού δέρματος. Θα δούμε λοιπόν ένα δέρμα σχετικά ξηρό και τραχύ που σε βαρύτερες μορφές μπορεί κατά τόπους και να «ξεφλουδίζει». Και μέσα από τις μικρορωγμές της επιδερμίδας, μπορούν εύκολα πλέον να εισέρχονται ουσίες από το περιβάλλον, προκαλώντας από απλό κνησμό μέχρι και δερματίτιδα δηλαδή ερεθισμό της επιδερμίδας . Αυτός ο ερεθισμός (δερματίτιδα) που προκαλείται στα πλαίσια της ατοπίας είναι η «περίφημη» ατοπική δερματίτιδα. Ασφαλώς, ανάλογα με τη βαρύτητα της ατοπίας θα έχουμε και συχνότερα αλλά και σοβαρότερα επεισόδια κνησμού ή/και δερματίτιδας.

Κατανοώντας τον μηχανισμό της ατοπίας, μπορούμε πλέον εύκολα να αντιληφθούμε και τις οδηγίες που πρέπει να ακολουθήσουμε για να προστατεύσουμε ένα τέτοιο ατοπικό δέρμα. Πρωτίστως αυτό που έχει θεμελιώδη σημασία και αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της προσέγγισής μας, είναι η αναπλήρωση του λιποπιδερμιδικού φραγμού. Αφού λείπει λίπος θα πρέπει να αναπληρωθεί με τη συχνή χρήση ειδικών καλλυντικών που η σύστασή τους προσομοιάζει με αυτή του φυσικού λίπους. Εξ ίσου σημαντική είναι και η χρήση κατάλληλων καθαριστικών που δεν περιέχουν σαπούνι. Το σαπούνι που υπάρχει στα κοινά καθαριστικά (αφρόλουτρα, σαμπουάν κλπ) έχει την φυσική ιδιότητα να αφαιρεί το λίπος της επιδερμίδας, επιδεινώνοντας έτσι την ήδη επιβαρυμένη ξηροδερμία. 

Οι συνθήκες υγιεινής αλλά και υγρασίας του περιβάλλοντος παίζουν σημαντικό ρόλο στην ατοπία. Ένα πολύ ξηρό περιβάλλον επιδεινώνει την ξηροδερμία. Στην περίπτωση αυτή, ειδικά το χειμώνα, καλό θα ήταν η χρήση κάποιου υγραντήρα για το χώρο του σπιτιού ή πιο απλά η χρήση βρεγμένων πετσετών πάνω στα θερμαντικά σώματα, έχοντας βέβαια υπόψιν να μην υπερβάλουμε. Το σπίτι θα πρέπει να ξεσκονίζεται τακτικά με βρεγμένα πανιά και ηλεκτρικές σκούπες, καλό ξεσκόνισμα χαλιών και κλινοσκεπασμάτων, αποφυγή καπνίσματος μέσα στο χώρο του σπιτιού καθώς και αποφυγή ζώων μέσα στο σπίτι. Τα ρούχα που έρχονται σε επαφή με το δέρμα θα πρέπει να είναι βαμβακερά κι όχι μάλλινα ή συνθετικά.

 

Άλλοι παράγοντες που μπορούν να επιδεινώσουν τη νόσο και να προκαλέσουν την εμφάνιση ατοπικής δερματίτιδας είναι στο στρες ή κάποιες τροφές. Στην τελευταία  περίπτωση, θα πρέπει να αποφεύγονται οι τροφές αυτές για κάποιο χρονικό διάστημα, εφόσον έχει διαπιστωθεί από τους γονείς η συσχέτιση της με την έξαρση της νόσου. Τυφλές δίαιτες καλό είναι να αποφεύγονται.

Τέλος να αναφέρουμε ότι ένα ατοπικό δέρμα, λόγω των μικρορωγμών που αναφέραμε, είναι πιο επιρρεπές στις μολύνσεις ή στην εύκολη διασπορά μολύνσεων (π.χ. έρπητας, μυρμηκιές). Για το λόγο αυτό, χρειάζεται η έγκαιρη επαφή με τον γιατρό για την έναρξη κατάλληλης θεραπευτικής αγωγής.

 
*O Ιωάννης Χανιωτάκης είναι Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος 
   Ιατρείο: Μάχης Κρήτης 10,Μέγαρο Χάνδαξ,ισόγειο  
   τηλ.2810 311600 / 6948464543

Go to top